Zirai Don

Zirai don, hava sıcaklığının bitki dokularında zarara yol açacak seviyeye düşmesi sonucu, bitki hücrelerindeki suyun donarak hücre yapısını bozmasıyla ortaya çıkan bir iklim riskidir. Özellikle meyve ağaçlarının çiçeklenme ve meyve tutma dönemine denk gelen ilkbahar donları, tarımsal üretim açısından en yıkıcı olaylar arasında sayılır.

Zirai don, oluş biçimine göre genellikle iki türe ayrılır: açık ve durgun havada, gece boyunca yer yüzeyinden ısı kaybı yoluyla oluşan radyasyon donu ve soğuk hava kütlesinin bölgeye girmesiyle oluşan adveksiyon donu. Radyasyon donları genellikle çukur arazilerde daha şiddetli hissedilirken, adveksiyon donları geniş bir bölgeyi rüzgârla birlikte etkileyebilir.

Zirai dona karşı alınan önlemler arasında dumanlama, rüzgâr makineleriyle hava katmanlarını karıştırma, yağmurlama sulama ile bitki yüzeyinde ince bir buz tabakası oluşturarak dokuları daha düşük sıcaklıklardan koruma ve dona dayanıklı çeşit seçimi sayılabilir. Ayrıca meteorolojik erken uyarı sistemleri, üreticilerin don riskine karşı zamanında önlem almasına imkân tanır.

Zirai don, özellikle çiçeklenme döneminde meyve bahçelerinde bir gece içinde o yılki ürünün büyük bölümünün kaybedilmesine yol açabilecek kadar etkili olabildiği için, meyvecilik yapılan bölgelerde ilkbahar ayları boyunca yakından izlenen ve tarım sigortası kapsamında da önemli bir risk kalemi olarak değerlendirilen bir olgudur.