Ege Yaş Meyve Sebze İhracatçıları Birliği, 2025 Yılı Turunçgil (Narenciye) Rekolte Tahmin Raporu’nu yayınladı. Yapılan tahmine göre limon, portakal, mandarin üretimi geçen yıla göre azalacak. Özellikle limon üretiminde yüzde 50’nin üzerinde düşüş bekleniyor. Bu nedenle kış meyvelerinde de fiyatlar yüksek seyretmesi bekleniyor.
Rekolte tahmin raporunda öngörülemeyen iklim değişiklikleri nedeniyle diğer tarımsal ürünlerde olduğu gibi narenciye yetiştiriciliğinin de zor bir süreçten geçtiği belirtilerek: “Rakip ülkelerde artan yetiştiricilik ve daha düşük seviyelerde olan girdi maliyeti sonucunda uluslararası pazarda rekabet etme durumu zorlaşmaktadır. Ege Bölgesi’nde 2025 yılı ile karşılaştırıldığında geçen yıla nazaran daha düşük bir verim beklenirken, kalitenin ihracata uygun olacağı düşünülmektedir. Ayrıca, üreticiler artan girdi fiyatları yanında düşük kalan ürün fiyatlarının etkisinde kalarak bir sonraki sezona hazırlıklarını tam olarak yapmadıkları için bahçelerin bakımında kötüleşmelere neden olmuştur. 2025 yılında gözlenen en olumlu durum ise hastalık ve zararlı nedeniyle bahçelerde kalite kaybının olmayacağıdır.” bilgisine yer verildi.
Üretici fiyatlardan memnun değil
Ege Yaş Meyve Sebze İhracatçıları Birliği’nin raporunda son 10 yıllık fiyat değerlendirmesi yapılarak şöyle deniliyor: “Son 10 yıllık fiyatlar incelendiğinde birçok girdi fiyatının önemli ölçüde artmasına rağmen ürün fiyatlarında meydana gelen artışın üreticileri memnun etmediği görülmüştür. 2015 yılından başlayarak 2021 yılına kadar devam eden fiyatlardaki durağan seyir, 2021 yılından itibaren ivme kazanarak artış eğilimi göstermiştir. Fiyatlarda meydana gelen bu artış bazı üretim bölgelerinde yeni narenciye bahçelerinin tesis edilmesine sebep olurken, bazı bölgelerde alternatif ürünlerden daha iyi gelir elde etmeleri nedeniyle üreticilerin narenciye yetiştiriciliğinden vazgeçmelerine neden olmuştur. Bu duruma paralel olarak sahil bölgelerimizde yoğun olan narenciye üretimi, turizm ve yapılaşma ile rekabet etmekte giderek zorlanmakta ve bahçe sayısının azalmasına neden olmaktadır.”
Ege Bölgesi’nde narenciye üretiminde bir düşüş olacağı ve toplam üretimin 449 bin 485 ton olarak beklendiği belirtilen raporda ürün bazında yapılan tahmin ve değerlendirmeler ise özetle şöyle:
Portakal: Bölgede portakal üretimi açısından Aydın ve Muğla önemli üretim kapasitesine sahip illerimizdendir. 2025 sezonunda portakal üretiminde bir önceki yıla göre verimde azalma beklenmektedir.
Portakalda son 10 yıllık üretim verileri değerlendirildiğinde 2017’de 353 bin ton üretimle rekor seviyeye ulaşılırken 2022 yılında 105 bin 189 ton ile en düşük seviyeye geriledi. 2023 yılında 324 bin 663 ton olan üretim 2024’te 286 bin 403 ton olarak gerçekleşti. 2025 yılında portakal üretiminin 161 bin 105 tona gerileyeceği tahmin ediliyor. Bu, 2022’deki 105 bin tonluk üretimden sonraki en düşük üretim miktarı olacak.
Mandarin: Bölgede özellikle Satsuma çeşidi mandarin hem iç piyasa tüketimi hem de ihracat açısından talep gören ürünler arasında yer almaktadır. 2025 yılında bir önceki yıla nazaran verimde azalma beklenmektedir. Diğer taraftan sahil bölgelerinde yapılan yetiştiricilik, yapılaşma ve tarımdan vazgeçme sebebiyle giderek daha kırılgan hale gelmektedir. Bodrum bölgesinde geleneksel olarak sürdürülen yerli mandarin yetiştiriciliği neredeyse yok olmanın eşiğine gelmiştir. Kalan az sayıda bahçelerin önemli bir kısmının da bakımsız durumda olduğu görülmüştür.
Satsuma gibi diğer mandarin çeşitleri için de verimde azalma olmasına rağmen kalitenin yüksek olacağı bir hasat periyodu beklenmektedir. Portakal ve limonda ülke genelinde beklenen verimdeki azalışın mandarin meyvesine olan talebi artıracağı düşünüldüğünden, üreticilerin sezon içerisindeki fiyat beklentisi yüksektir.
Limon: Ülkemizde yetiştiriciliği yaygın olarak yapılan narenciye türleri arasında, soğuklara dayanımı en az olan tür olması nedeniyle yetiştirilme alanları sınırlıdır. Dolayısıyla yıllar itibariyle üretimi çok fazla artmamıştır. Muğla’nın Ortaca ve Dalaman ilçelerinde yoğunlaşan üretimde bir önceki yıla göre verimde azalma beklenmektedir.
Uluslararası pazarda rekabet zorlaşıyor
Ege Yaş Meyve Sebze İhracatçıları Birliği, 2025 Yılı Narenciye Rekolte Tahmin Raporu’nda uluslararası pazarda rekabetin zorlaştığına dikkat çekilerek şu bilgilere yer verildi: “ Ülkemizde öngörülemeyen iklim değişiklikleri nedeniyle diğer tarımsal ürünlerde olduğu gibi narenciye yetiştiriciliği de zor bir süreçten geçmektedir. Rakip ülkelerde artan yetiştiricilik ve daha düşük seviyelerde olan girdi maliyeti sonucunda uluslararası pazarda rekabet etme durumu zorlaşmaktadır. Ege Bölgesi’nde 2025 yılı ile karşılaştırıldığında geçen yıla nazaran daha düşük bir verim beklenirken, kalitenin ihracata uygun olacağı düşünülmektedir.
Ayrıca, üreticiler artan girdi fiyatları yanında düşük kalan ürün fiyatlarının etkisinde kalarak bir sonraki sezona hazırlıklarını tam olarak yapmadıkları için bahçelerin bakımında kötüleşmelere neden olmuştur. 2025 yılında gözlenen en olumlu durum ise hastalık ve zararlı nedeniyle bahçelerde kalite kaybının olmayacağıdır.
Üretici ve ihracatçı desteklenmeli
İklimin olumsuz etkileri yanında girdi fiyatlarındaki artışa dikkat çekilen rekolte tahmini raporunda şu değerlendirmeye yer verildi: “Narenciye türleri özel ekolojik istekleri olması nedeniyle sınırlı alanlarda yetiştirilmelerine karşın en fazla üretimi yapılan meyveler arasında yer almaktadırlar. Son yıllarda bazı bölgelerde yeni üretim alanları açılmakta, üretim ve tüketim giderek artmaktadır. Artan üretim, uluslararası pazarlarda sürekli bir değişimi beraberinde getirmektedir. Pazara yeni giren ve kendine yer edinmeye başlayan yeni ülkelerin varlığı, girdi fiyatlarındaki artışlar, global ekonomide meydana gelen değişimler ülkemizdeki yetiştiriciliğin daha hassas bir boyutta olmasına neden olmaktadır. Bunun yanında küresel iklim değişikliğine bağlı yaşanan ekstrem iklim olayları da üretimimizi sınırlandırmakta ve öngörülemeyen sonuçların gerçekleşmesine sebep olmaktadır.
Bu bağlamda uluslararası pazardaki yerimizi korumak için sürekli bir üretim, pazarın ihtiyaçlarına uygun kalitede olacak şekilde yapılmalıdır. Dolayısıyla üreticilerin ve ihracatçıların devlet tarafından desteklenmesi de bu anlamda önemli bir hal almaktadır. Diğer taraftan meyve suyu, uçucu yağ ve diğer işlenmiş ürünlerde altyapının geliştirilmesi ve ürün çeşitliliğinin genişletilmesi sektörün devamlılığı bakımından elzem görülmektedir.”
Zirai donun etkileri sürüyor
Zirai don nedeniyle kiraz, vişne, kayısı, şeftali gibi bir çok üründe üretimin ciddi olarak azalması fiyatların artmasına ve özellikle dar gelirli kesimin karpuz dışında yaz meyvesi tüketemediği 2025 yılında öyle görünüyor ki kış meyvelerinde de fiyatlar pek düşük olmayacak. Ege Bölgesi’nde narenciye ürünlerindeki üretim düşüşü fiyatların yüksek seyredeceğini gösteriyor. Mersin, Antalya, Adana narenciye üretiminde çok daha önemli bir yere sahip. Bu nedenle bu illerdeki üretim önemli.
Mayer cinsi limon hasadının başladığı bugünlerde Adana Yüreğir Ziraat Odası Başkanı Mehmet Akın Doğan, ilk makas kesimlerde limonun bahçedeki fiyatının 20 lira ile 35 lira arasında değiştiğini. aynı bahçede ikinci makas kesimin 1,5-2 ay sonra olacağını belirterek zirai don nedeniyle bu yıl enterdonat limonun olmadığını, dikenli limon hasadının Kasım ayı sonunda başlayacağını söyledi. Doğan, Nevşehir’deki depolarda iki haftalık limon kaldığını belirterek hasat başladı diye limon fiyatının beklendiği gibi çok düşmeyeceğini ifade etti. Bu yıl limon ve narenciye ürünlerinin fiyatının yüksek seyretmesi bekleniyor.
