Tarım ve Orman Bakanlığı Hayvancılık Genel Müdürlüğü “2026 Yılı Besilik Sığır İthalatı Başvuru ve Değerlendirme Talimatı”na göre, bu yıl 500 bin baş besilik sığır ithalatının yapılması planlanıyor. İthal edilecek 500 bin baş besilik sığırın 392 bin başı 200 baş ve üzeri işletmelere, 108 bin baş sığır ise 200 başın altındaki işletmeler için ithal edilecek.
ESK hem ithalat yapacak hem de fiyatı belirleyecek
Besilik sığır ithalatını sadece Et ve Süt Kurumu(ESK) gerçekleştirecek. Ayrıca ithal hayvanların fiyatını da Et ve Süt Kurumu belirleyecek. İthalat için başvurular sadece bir kez ve 26 Ocak 2026 – 6 Şubat 2026 tarihleri arasında alınacak. İthal hayvan almak isteyen yetiştiriciler başvurularını bu tarihler arasında Tarım İl ve İlçe Müdürlüklerine yapabilecek. Başvuru yapılırken hangi dönem için hayvan istediklerini de belirtmeleri gerekiyor. Her işletme sadece bir dönem için hayvan talep edebilecek.
Hayvanlar 3 dönemde teslim edilecek
Et ve Süt Kurumu tarafından ithal edilecek besilik sığırlar yetiştiricilere 3 dönemde teslim edilecek:
1. Dönem: Nisan-Mayıs-Haziran
2.Dönem: Temmuz-Ağustos-Eylül
3.Dönem: Ekim-Kasım-Aralık
Besilik hayvan ithalatı başvuru ve ithalat süreci şöyle:
Türkiye Kırmızı Et Üreticileri Merkez Birliği de devrede
Hayvancılık Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanan “2026 Yılı Besilik Sığır İthalatı Başvuru ve Değerlendirme Talimatı”na göre, 200 başın altında kapasiteye sahip küçük ve orta ölçekli yetiştiriciler ile ESK arasındaki koordinasyon ise Türkiye Kırmızı Et Üreticileri Merkez Birliği (TÜKETBİR) aracılığıyla sağlanacak.
Hayvan temini kapasiteye ve puanlamaya göre yapılacak
Besilik hayvan ithalat izni alabilmek için işletmelerin 1 Ocak 2025 öncesinde TÜRKVET sistemine kayıtlı olması ve 2025 yılı içerisinde aktif bir hayvan hareketine (doğum, ölüm, giriş-çıkış) sahip olması gerekiyor. Besilik hayvan ahır kapasitesi 200 baş ve üzeri olan işletmeler kapasite büyüklüğüne göre hayvan alabilecek.
Puana göre hayvan verilecek
Besilik hayvan ahır kapasitesi 200 başın altındaki işletmeler için talep edilen hayvan sayısı 108 bin başın üzerinde olursa puanlama sistemi ile hayvan sayısı belirlenecek. Talimatta puanlama ile ilgili şöyle deniliyor: ”Yetiştiriciler tarafından talep edilen ithal besilik sığır miktarının planlanan toplam miktarı (108.000 baş) aşması hâlinde, izinler Hayvancılık Genel Müdürlüğü tarafından belirlenen sıralama kriterleri ve kota oranları esas alınarak yapılacak hesaplama sonucunda verilir. Kotanın dolması durumunda, diğer başvuru sahipleri herhangi bir hak veya talepte bulunamaz. Bir işletmeye verilecek besilik sığır ithalat izni 30 baştır.
Besi hayvanı ahırı kapasitesi 200 başın altında olan işletmelere ait sıralama kriterleri ve puanlama listesine göre belirlenir. Puanlama toplam 100 puan üzerinden gerçekleştirilir ve puanların eşit olması halinde yaşı daha küçük olan, yetiştiricilerin aynı gün doğmaları halinde ise başvuru tarih ve sırasına göre daha önce başvuru yapmış yetiştirici önceliklendirilir.
Puanlamada 4 kriter var
Talimata göre, puanlama da her biri en fazla 25 puandan oluşan 4 kriter var. Kriterler şöyle:
1-İşletmenin kuruluş, faaliyet tarihi 2020 yılı öncesi ise 25 tam puan ile değerlendirilecek. 2020 ile 2024 yılı arasındaki her yıl için 5 puan verilecek. İthalata başvuran işletme örneğin 2023 yılında kurulup faaliyete geçmişse 2023 için 5 puan ve 2024 için 5 puan olmak üzere 10 puan ile değerlendirilecek.
2- Çiftçi Kayıt Sistemi(ÇKS)’ndeki yem ekiliş alanına bakılacak. Her 5 dönüm için 1 puan verilecek. Bu kategoride 125 dönüme kadar bakılacak ve alınabilecek en yüksek puan 25 olacak.
3- Buzağı desteği esas alınacak. 2024 yılında buzağı başına aldığı destek dikkate alınarak her bir buzağı başına 1 puan olacak ve toplamda en fazla 25 puan verilecek. Bir üretici 100 buzağı için destek aldıysa 100 puan alamayacak sadece bu kategoride 25 puan alabilecek.
4- 2025 yılı içerisinde kesime gönderilen hayvan sayısına bakılacak. Kesime gönderilen her hayvan için 1 puan verilecek. Üst sınır yine 25 puan olacak.
Küçük işletmeler hayvanlarını ESK’ya kestirecek
2026 Yılı Besilik Sığır İthalatı Başvuru ve Değerlendirme Talimatı” nda küçük işletmelerin hayvanlarını Et ve Süt Kurumu’na kestirmeleri gerektiği şu sözlerle ifade ediliyor: “Besi hayvanı ahırı kapasitesi 200 başın altında olan işletmeler Et ve Süt Kurumu tarafından yapılan sözleşmede belirtilen süre sonunda hayvanlarını Et ve Süt Kurumu’na kestirmeyi peşinen kabul ederler. Sözleşmede belirlenen süreler içerisinde hayvanları Et ve Süt Kurumu’na kestirmeyenlerin sözleşmede belirtilen teminatları Et ve Süt Kurumunca irat kaydedilir.”
Büyük işletmelere kapasiteye göre hayvan verilecek
Besilik hayvan ahır kapasitesi 200 baş ve üzeri olan işletmelere ise kapasite büyüklüğüne göre ithal hayvan verilecek. Buna göre, 200 ile 400 baş olan işletmelere kotasız ve kesintisiz 32 baş besilik sığır ithalat izni verilecek. Kapasitesi 401 baş ile 600 baş arası olan işletmelere kesintisiz ve kotasız 35 baş verilecek. Kapasitesi 601 ile 999 baş arası olanlara kapasitesinin yüzde 15’i kadar, 2000 ile 2 bin 999 baş kapasitesi olana yüzde 13, kapasitesi 5 bin ile 9 bin 999 baş olan işletmelere kapasitesinin yüzde 10’u kadar, 50 bin baş ve üzeri kapasitesi olanlara yüzde 5 oranında hayvan ithalat izni verilecek.
Kapasiteye göre verilecek ithal hayvan sayısı şöyle:
İthal hayvanların 4 ay işletmede tutulması zorunlu
İthal edilen besilik sığırlar, ülkeye girişinden itibaren mücbir sebepler dışında 4 ay boyunca ithal edilen işletmede tutulması zorunlu. Bu süre zarfında hayvanların satışı, devri veya başka bir işletmeye nakli yasak. Kesimlerin ise sadece Bakanlık onaylı kesimhanelerde yapılması şart koşuluyor.
Yaptırımlar ağır
Taahhütlerini yerine getirmeyen, şartlara uymayan, getirilen hayvanları süresinden önce satan, devreden veya başka işletmeye nakleden yetiştiricilere, ithal edilen hayvanların bedelinin yüzde 60’ı oranında para cezası uygulanacak ve bu kişiler bir sonraki yıl ithalat izni alamayacak.
İthal edilecek besilik sığırlar için teknik kriterler
1- Hayvanlar bireysel tanımlama araçları (küpe veya elektronik kulak küpesi/mikroçip vb.) ile tanımlı olmalıdır.
2- Ülkeye girişte hayvanların yaşı 15 ayı (450 gün) ve 399 kg’ı geçmemelidir.
3- Ülkeye girişte hayvanların canlı ağırlığı;
GTİP kodu 01.02.29.49.00.00 olanlar için 161-300 kilogram, (Erkek)
GTİP kodu 01.02.29.99.00.00 olanlar için ise 301-399 kilogram olmalıdır. (Erkek)
4- Gelişim bozukluğu, kaşektik, görünür fiziki ve ortopedik kusurları (topallık, körlük vb.), patolojik oluşumlar (tümör, apse, konjunktivit, deri hastalıkları) olmamalıdır. Genel kondisyonu iyi ve sağlıklı bir görünüme sahip olmalıdır.
5- İthal edilecek besilik sığırlar; ihracatçı ülke topraklarında veya canlı hayvan ithalatına Bakanlıkça izin verilen ülke topraklarında doğup büyümüş olmalıdır.
6- İthal edilecek besilik sığırlar kendi ırk özelliklerini taşıyacak olup, aşağıda belirtilen ırklardan ve izin verilen ülkelerden olmalıdır:
a) Avrupa Birliği Üye ve Diğer Avrupa Ülkeleri:
İthal edilecek besilik sığırlar aşağıdaki etçi ve kombine ırkların saf veya kendi aralarındaki melez erkekleri olmalıdır.
1-Etçi Irklar; Angus, Charolais (Şarole), Limousin (Limusin), Hereford, Belgium Blue (Belçika Mavisi), Piedmentosa, Aubrac (Obrak), Gasconne, Salers, BlondeD’aquitane,
2- Kombine Irklar; Simental (Fleckvieh), Shorthorn, Brown Swiss (Montofon)
b) Diğer Ülkeler:
İthal edilecek besilik sığırlar aşağıdaki etçi ve kombine ırkların saf veya kendi aralarındaki melez erkekleri olmalıdır.
1-Etçi Irklar; Angus, Charolais (Şarole), Limousin (Limusin), Hereford, Belgium Blue (Belçika Mavisi), Piedmentosa, Aubrac (Obrak), Gasconne, Salers,
2-BlondeD’Aquitane, Senepol, Braford ve Brangus sığır ırkları veya melezleri olacaktır. Bos taurus indicus (Nelore, Zebu, Gyr vb.) sığır ırkları veya melezleri olmayacaktır.
3-Kombine Irklar; Simental (Fleckvieh), Shorthorn, Brown Swiss (Montofon).
