Avrupa Birliği tarım ve gıda konusunda yeni bir dizi teknik düzenlemeyi 2027 yılından itibaren uygulamaya başlayacak. Yeni düzenlemeler Avrupa Birliği(AB)’ne ihracat yapan firmaları doğrudan etkileyecek.
Türkiye İhracatçılar Meclisi bu konuda bir süreden beri yeni düzenlemelerle ilgili duyurular, yayınlar yaparak ihracatçıları uyarıyor. Türkiye İhracatçılar Meclisi Tarım Kurulu’nun ihracatçı birliklerine gönderdiği “AB’nin Tarım ve Gıda Ürünlerine Yönelik Yeni Teknik Düzenlemeleri” başlıklı bilgi notunda özetle şu bilgilere yer veriliyor:
“ Avrupa Birliği, 2026 yılı içinde tarım ve gıda ürünlerine ilişkin bir dizi teknik düzenlemeyi kabul etmiş olup bu düzenlemelerin önemli bir bölümü 1 Ocak 2027 itibarıyla uygulamaya girecektir. Söz konusu düzenlemeler bulaşan limitleri, pestisit kalıntı limitleri, ithalatta resmî kontroller, ambalaj ve etiketleme başlıklarında toplanmaktadır. Düzenlemelerin Türkiye’nin AB’ye yönelik tarımsal ihracatının en yüksek katma değerli kalemlerini doğrudan kapsadığı ve teknik bir pazara giriş engeline dönüşme potansiyeli taşıdığı değerlendirilmektedir.”
Teknik düzenlemeler hangi ürünleri kapsıyor?
Söz konusu düzenlemeler; Antep fıstığı, susam ve susam mamulleri, bal, fındık ve fındık mamulleri, bakliyat, ayçiçek yağı ve diğer bitkisel yağlar, kakaolu ve şekerli mamuller, tahıl ve mamulleri, baharat ve kuru otlar, su ürünleri ve hayvansal mamuller, turunçgiller, kuru meyveler, yaş sebzeler, zeytin ve zeytinyağı ile konserve meyve-sebze, salça ve turşu başta olmak üzere geniş bir ürün grubunu kapsıyor. Bilgi notunda öne çıkan düzenlemeler ile uygulama tarihleri tek tek sıralanıyor.
İhracatçıların hazırlıklı olmaları gerekiyor
Bilgi notunda; bulaşan ve pestisit kalıntı limitleri, ithalatta resmî kontroller, ambalaj ve etiketleme düzenlemeleri ile fındık, bakliyat, yağlı tohumlar, tahıl, kakaolu mamuller, baharat ve zeytinyağında uygulanacak MOAH(gıdalarda ve ambalajlarda bulunabilen potansiyel kanserojen ve genotoksik özelliklere sahip mineral yağ aromatik hidrokarbonları) azami seviyelerine ilişkin yeni yükümlülükler ve kritik uygulama tarihleri yer alıyor.
AB’ye tarım ve gıda ürünleri ihracatı gerçekleştiren ihracatçıların ürünlerini ilgilendiren yeni yükümlülükleri ve uygulama tarihlerini dikkate alarak gerekli hazırlıkları yapmaları gerekiyor.
MOAH bulaşma kaynakları
Ham petrolden veya sentetik süreçlerden elde edilen karmaşık kimyasal hidrokarbon karışımları olarak tanımlanan MOAH, gıdalarda ve ambalajlarda bulunabilen potansiyel kanserojen ve genotoksik özelliklere sahip mineral yağ aromatik hidrokarbonları anlamına geliyor.
TİM Tarım Kurulu bilgi notunda MOAH bulaşma kaynakları özetle şöyle anlatılıyor:
* Azami seviyeler, bulaşmanın kaynağından bağımsız olarak nihai üründe geçerlidir.
* Bu nedenle uyumun yalnızca üretim aşamasında değil, tedarik zincirinin tamamında sağlanması gerekmektedir.
Başlıca bulaşma kaynakları:
– Jüt çuval ve geri dönüştürülmüş kâğıt ambalajlardaki baskı mürekkeplerinden migrasyon,
– Tarım makinelerindeki yağlayıcı sızıntıları,
– Gıda işleme süreçlerinde kullanılan yağlama yağları,
– Ekstraksiyon çözücüleri,
– Çevresel emisyonlar.
Bu çerçevede;
-Ambalaj malzemelerinin gözden geçirilmesi, o
– Hasat sonrası işleme süreçlerinin denetlenmesi,
– Depolama koşullarının kontrol edilmesi öncelikli görülmektedir.
Ürünlerde kontrol sıklığı
Ürünlerde kontrol sıklığı ürüne göre yüzde 10 ile yüzde 50 arasında değişmektedir. Tüzük altı ayda bir gözden geçirilmekte olup bir sonraki revizyonun 2027 yılı başında yayımlanması beklenmektedir.
MOAH azami seviyelerine ilişkin taslak tüzük AB Resmî Gazetesinde henüz yayımlanmamıştır. Düzenlemenin Ekim 2026’da kabul edilmesi beklenmektedir.
Bir uyarı da Brüksel’den
Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) Brüksel Temsilciliği ise, Avrupa Birliği’nin 2027 denetim programı, pestisit düznelemesi ve bu düzenlemeye karşı 19 ülkenin oluşturduğu koalisyon konusunda ihracatçı birliklerine önemli mesajlar gönderdi. Ege İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliği’nin değerlendirmesine göre,bu mesajlardan öne çıkan konular özetle şöyle:
AB’nin 2027 denetim programı: Avrupa Komisyonu tarafından, Avrupa Birliği pazarına sunulan gıdaların AB gıda güvenliği, bitki ve hayvan sağlığı kurallarına uygunluğunu sağlamak üzere AB ülkeleri ve üçüncü ülkelerde gerçekleştirilecek denetimlere ilişkin 2027 yılı programı yayımlandı.
Gıda ve tarım ürünlerinde toplam 144 denetim planlanmakta; denetimlerin yüzde 45’inin AB üyesi ülkelerde, yüzde 55’inin üçüncü ülkelerde yapılması öngörülmektedir. Türkiye’ye yönelik 2026 yılında 5 denetim planlanmışken, 2027 yılında yalnızca canlı çift kabuklu yumuşakçalar kapsamında 1 denetim öngörülmektedir.
Pestisit düzenlemesinin ihracata etkisi: Avrupa Birliği’nde yasaklı pestisitlerin ithal gıdalar yoluyla AB’ye girişini kısıtlamayı amaçlayan mevzuat teklifinin, Türkiye dahil üçüncü ülkelerin AB’ye tarım ihracatını olumsuz etkileyebileceği değerlendirilmektedir.
19 ülkenin ortak girişimi: Avrupa Birliği’nin pestisitlerle ilgili bu mevzuat teklifinin Dünya Ticaret Örgütü(DTÖ) kurallarını ihlal ettiğini değerlendiren, aralarında Amerika Birleşik Devletleri, Japonya, Brezilya, Kanada gibi önemli ülkelerin de bulunduğu 19 ülke DTÖ çatısı altında mevzuata karşı bir koalisyon oluşturdu.Türkiye bu koalisyona katılmadı.
Bu ülkeler, pestisit maksimum kalıntı limitlerinin (MRL) şeffaf, bilimsel ve insan sağlığına yönelik risk değerlendirmelerine dayalı belirlenmesini ve ticaret ortaklarıyla istişare yapılmasını talep etmektedir. Düzenlemenin DTÖ kurallarıyla bağdaşmadığı yönündeki değerlendirme, söz konusu ülkelerin görüşüdür.
Türkiye açısından takip: Türkiye’nin bu girişime katılmadığı belirtilmiş; konu hakkında DTÖ Daimi Temsilciliğimiz bilgilendirilmiştir. Ekim ayında Tarım Bakanlığı tarafından TİM ve ilgili paydaşlarla toplantı yapılması, ayrıca konunun 12 Kasım’da planlanan Türkiye-AB Gıda-Tarım Yuvarlak Masa Toplantısı’nda Avrupa Komisyonuna iletilmesi öngörülmektedir. Sürecin Ticaret Bakanlığı ve Tarım Bakanlığı nezdinde takibi önem taşımaktadır.
