Resmi Gazete’nin 27 Ağustos 2026 tarihli sayısında yayımlanan İthalat Rejimi Kararında Değişiklik Yapılmasına İlişkin Cumhurbaşkanı Kararı ile kuru soğan ve yağlık ayçiçeği tohumu ithalatındaki vergi oranları ve uygulama dönemleri yeniden belirlendi. Kuru soğan ithalatında 31 Ocak 2027’ye kadar gümrük vergisi yüzde 49,5 yerine yüzde 5 uygulanacak. Yağlık ayçiçeği çekirdeğinde ise, 1 Ocak – 15 Haziran ile 1 Ekim – 31 Aralık tarihleri arasında ithalatta gümrük vergisi yüzde 27 yerine yüzde 12 olarak uygulanacak. Karar bugün itibariyle yürürlüğe girdi.
Daha önce 11 Temmuz 2026 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı ile kuru soğan ithalatında yüzde 49,5 olan gümrük vergisi 31 Ağustos 2026’ya kadar yüzde 5’e düşürülmüştü. Bu süre, bugün (27 Ağustos 2026) Resmi Gazete’de yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı ile 31 Ocak 2027’ye kadar uzatılmış oldu.
Resmi Gazete’nin 27 Ağustos 2026 tarihli sayısında yayımlanan Karar’a göre kuru soğan ithalatında 31 Ocak 2027’ye kadar gümrük vergisi yüzde 5 uygulanacak. Süre tekrar uzatılmaz veya yeni bir karar alınmazsa 31 Ocak 2027’den sonra kuru soğan ithalatında gümrük vergisi yeniden yüzde 49,5 olarak uygulanacak.
Ayçiçeği ithalatında “ucuz ithalat” dönemleri netleştirildi
Bugünkü Resmi Gazete’de yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı’nda yağlık ayçiçeği çekirdeği ithalatında normalde yüzde 27 olan gümrük vergisi; 1 Ocak – 15 Haziran ile 1 Ekim – 31 Aralık tarihleri arasında yüzde 12 olarak uygulanacak. Karar’da tarih belirtilmese de ayçiçeği hasadının yapıldığı 16 Haziran – 30 Eylül tarihleri arasında ithalatta gümrük vergisi yüzde 27 olarak uygulanacak.
Kararın yansıması ne olacak?
Resmi Gazete’de yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı, Türkiye’ye ithal edilen kuru soğan ile yağlık ayçiçeği tohumu üzerindeki gümrük vergisi oranlarında geçici indirimleri ve dönemsel düzenlemeleri kapsıyor. İthalatta alınan vergi oranları düşürülerek kuru soğan ve yağlık ayçiçeğinin yurt dışından daha ucuza getirilmesi amaçlanıyor. Bunun gerekçesi de fiyatları düşürmek, piyasayı düzenlemek, enflasyonla mücadele etmek ve tüketiciyi korumak olarak açıklanıyor.
Kuru soğan üreticisine zarar verir
Türkiye İstatistik Kurumu’na göre, kuru soğanda Türkiye’nin kendine yeterliliği yüzde 104 seviyesinde. Yani kuru soğanda doğru planlama ve politika olsa ithalata gerek kalmayacak. Kuru soğan hasadı devam ederken ithalat vergisinin yüzde 49,5’tan yüzde 5’e düşürülmesi, yerli üretim soğanın üreticideki fiyatının düşmesi ve soğan üreticisinin zarar etmesi demektir. Geçen yıl kuru soğan fiyatı düşerken ve çiftçi ciddi oranda zarar ederken hiçbir müdahale yapılmadı. Çiftçi haklı olarak, fiyat yüksek olduğunda nasıl müdahale ediliyorsa, fiyat düştüğünde müdahale edilerek çiftçinin zararı karşılansın istiyor. Geçen sene fiyatlar yerde sürünürken müdahale edilse bu yıl soğan üretimi azalmaz, fiyatlar yükselmez, ithalata gerek kalmazdı.
Ayçiçeği üretimini olumsuz etkiler
Ayçiçeğindeki durum kuru soğandan farklı. Ayçiçeğinde kendine yeterlilik 2024-2025 verilerine göre yüzde 71 civarında. Ayçiçeğinde daha önceki yıllarda kendine yeterlilik yüzde 56’ya kadar inmişti. Dolayısıyla ayçiçeğinde her halükarda bir miktar ithalat yapılmak zorunda.
Kuru soğanda olduğu gibi ayçiçeğinde de gümrük vergisi düşürülerek ithalatın ucuz hale getirilmesi yerli üretimi olumsuz etkileyecektir. Cumhurbaşkanı kararı ile normalde yüzde 27 olan gümrük vergisi; 1 Ocak – 15 Haziran ile 1 Ekim – 31 Aralık tarihleri arasında yüzde 12’ye düşürülüyor. Ayçiçeği çekirdeğini yağ üretiminde kullanan sanayici hangi tarihler arasında ithalatın ucuz olduğunu bildiği için iç piyasadan ürün almak yerine ithalatın ucuz olduğu dönemlerde ihtiyacını dışarıdan karşılamak ister. O zaman yerli üretici ürününü satmakta zorlanır. Ürün elinde kalır ve zarar ederse üretimden vazgeçer. Görünürde yurt içinde ayçiçeği hasadının olduğu 16 Haziran – 30 Eylül tarihleri arasında ithalatta gümrük vergisi yüzde 27 uygulanarak üretici korunacakmış gibi görünüyor. Ancak, ithalat vergisinin düşük olduğu dönemde ihtiyacını ithalatla karşılayan sanayici iç piyasadan ürün almakta nazlı davranır ve fiyat düşer.
