Çin’e badem ihracatının yolu açıldı

Türkiye ile Çin arasında imzalanan protokol ile bu ülkeye, istenen şartların yerine getirilmesi şartı ile badem ihracatı yapılacak.

İzmir İl Tarım ve Orman Müdürlüğü’nden Ege İhracatçı Birlikleri’ne gönderilen yazıda, Türkiye ile Çin Halk Cumhuriyeti arasında, “Türkiye’den Çin’e İhraç Edilen Bademlerin İnceleme ve Karantina Gerekliliklerine İlişkin Protokol”ün 15 Ekim 2025’te imzalandığı ve protokol şartlarının sağlanması hâlinde Çin’e badem ihracatının mümkün hâle geldiği bildirildi.

Protokol kapsamında Türkiye’den Çin’e ihraç edilecek bademlerin Çin’in gıda güvenliği ve bitki karantinasına ilişkin mevzuatı, ulusal gıda güvenliği standartları ve protokol hükümlerine uygun olması gerektiği ifade ediliyor.

Çin’in istediği şartlar

Bu çerçevede; Çin Halk Cumhuriyeti ile yapılan protokolde özetle aşağıdaki hükümleri içeriyor:

1- Türkiye’den Çin’e ihraç edilecek bademler, Çin için tehlike arz eden Trogoderma granarium, Ectomyelois ceratoniae ve Callosobruchus maculatus karantina zararlılarını taşımayacak.

2- Çin’e ihraç edilecek bademler, fırın veya kurutucu gibi kurutma makineleri ile kurutulmalı ve canlı böceklerden, kasıtlı olarak eklenen veya karıştırılan diğer yabancı maddelerden arındırılmış olmalı. Küflü çekirdek ve kabuk kalıntıları işleme sırasında çıkarılacak.

Bakanlık, dikimden ihracata kadar her aşamayı denetleyecek

3- Türkiye Cumhuriyeti Tarım ve Orman Bakanlığı, Çin’e ihraç edilecek bademlerin hammadde dikiminden, üretimine, işlenmesine, depolanmasına, nakliyesine ve ihracatına kadar tüm süreci, patojen mikroorganizmalar veya toksik veya zararlı maddelerle kontaminasyonunun önlenmesi için her iki katılımcının ilgili güvenlik ve sağlık gerekliliklerine uygun olduğundan emin olmak için yönlendirecek ve denetleyecektir.

Gıda güvenliği risk izleme planı uygulanacak

4- Tarım Bakanlığı, uluslararası kabul görmüş yöntemleri benimseyerek, Türkiye’den Çin’e ihraç edilen bademler için yıllık bir gıda güvenliği risk izleme planı uygulayacak. Çin’e ihraç edilecek bademlerin yetiştirme mevsimi, işleme ve depolama dönemlerinde Çin’i ilgilendiren karantina zararlılarının araştırılmasını ve yakalanmasını gerçekleştirecektir.

5- Bakanlık, Türkiye’den Çin’e ihraç edilen bademlerin üretim, işleme ve depolama tesislerini, Çin Halk Cumhuriyeti Gümrükler Genel İdaresi’nin ithal gıda açısından denizaşırı işletmelerin kaydına ilişkin gerekliliklerine uygun olarak denetleyecek ve nitelikli işletmeleri Çin Gümrükler Genel İdaresi’ne tavsiye edecektir. Nitelikli herhangi bir işletme Çin tarafından tescil edilecek. Ancak kayıttan sonra işletmenin ürünleri Çin’e ihraç edilecek.

6- Türkiye’den Çin’e ihraç edilen bademler, gıda güvenliği ve bitki sağlığı gerekliliklerini karşılayan temiz, hijyenik, nefes alabilen ve yeni malzemelerle paketlenmeli ve nakliye sırasında dökülmeler önlenmelidir. Her paketin üzerinde “Bu ürün Çin Halk Cumhuriyeti’ne ihraç edilmektedir” ibaresinin yanı sıra ürünün adı, menşei, üretim ve işleme işletmesinin adı ve Çin’deki kayıt numarası, ihracatçının adı ve adresi ile diğer izlenebilir bilgiler Çince veya İngilizce olarak yer almalıdır. Yukarıdaki bilgiler bir etiket şeklinde herhangi bir pakete yapıştırabilir.

Taşıma araçları bakanlıkça denetlenecek

7- Türkiye’den Çin’e ihraç edilen bademlerin sevkiyatından önce, taşıma araçları Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından denetlenecek. Türkiye’den Çin’e ihraç edilen bademlerin herhangi bir nakliye aracı hijyen ve salgın önleme gerekliliklerini karşılamalı, herhangi bir karantina zararlısı veya yabani ot tohumları, canlı böcekler, bitki kalıntıları, toprak ve diğer kirlilikler gibi diğer düzenlenmiş maddeleri taşımamalıdır.

Herhangi bir zararlı tespitinde ihracat askıya alınacak

8- Tarım ve Orman Bakanlığı, karantina denetimi sürecinde, bu Protokolün II. Paragrafında listelenen herhangi bir zararlının bulunması halinde, Bakanlık, ilgili üretim, işleme ve depolama tesislerinden herhangi bir badem ihracatını askıya alacak, etkili kontrol önlemleri alacak ve Çin Halk Cumhuriyeti Gümrükler Genel İdaresi’ni bilgilendirecektir. Çin Gümrükler Genel İdaresi tarafından yeterli olarak değerlendirildikten sonra, ilgili üretici işletmelerden bademler Çin’e ihraç edilmeye devam edilebilir.

9- Tarım ve Orman Bakanlığı’nın denetim gözetimi sürecinde, Çin’e ihraç edilecek bademlerde Çin’in ulusal gıda güvenliği standartlarına uyumsuzluk tespit edilirse, ilgili ürünler Çin’e ihraç edilmeyecektir.

İhracat için bitki sağlık sertifikası düzenlenecek

10- İhracattan önce, Türkiye’den Çin’e ihraç edilen bademler için Tarım ve Orman Bakanlığı, inceleme ve karantina sonrasında protokol gerekliliklerini karşılayan bir bitki sağlık sertifikası düzenleyecektir. Bitki sağlık sertifikasının ek beyan sütununda, Çin’deki üretim ve işleme işletmesinin adı ve kayıt numarasının yanı sıra “Bu bitki sağlık sertifikası ile onaylanan bademler, Türkiye ve Çin tarafından imzalanan Türkiye’den Çin’e İhraç Edilen Bademler İçin İnceleme ve Karantina Gerekliliklerine İlişkin Protokol hükümlerine uygundur. Mallar, Trogoderma granarium, Ectomyelois ceratoniae ve Callosobruchus maculatus gibi Çin’i ilgilendiren herhangi bir karantina zararlısından ari” olduğu belirtilecektir.

11- Bitki sağlık sertifikasının içeriği ve formatı her iki katılımcı tarafından önceden teyit edilecektir.

İhracat için nereye başvurulacak?

Diğer taraftan protokolde ve yukarıda belirtilen “işletme kaydı” konusu ile ilgili olarak ÇHC Gümrükler Genel İdaresi (GACC) tarafından yüksek riskli ürün grupları için talep edilen kayıt prosedürüne göre yapılmasının gerektiği; Çin’e ihracat yapmak isteyen firmalar Tarım Orman İlçe Müdürlüklerine başvuru yapması gerekiyor.